terça-feira, 15 de janeiro de 2019

2018: REKORDALA YARO EN LA IDO-LITERATURO



Dum la yaro 2018 aparis la sequanta Ido-libri o broshuri:

Drake, Brian: Nokto-gardeno. Noveli. Duesma edituro, emendita. Oxford, NY: The Oxford Rationalist 2018. 92 p. (pdf-edituro)
Drake, Brian: La aboyanta lando. Farso politikal. Romano. Oxford, NY: The Oxford Rationalist 2018. 329 p. (pdf-edituro)
Drake, Brian: Poemeti por puereti. Oxford, NY: The Oxford Rationalist 2018. 25 p. (pdf-edituro)
Drake, Brian (trad.): Jack London: Revoluciono ed altra esayi. Oxford, NY: The Oxford Rationalist 2018. 44 p. (pdf-edituro)
Drake, Brian (trad.): Tri Melodramati Gotika. Oxford, NY: The Oxford Rationalist 2018. 110 p. (pdf-edituro)
Drake, Brian E. (trad.): Dramati expresistala. Kin teatraji. Oxford, NY: The Oxford Rationalist 2018. 156 p. (pdf-edituro)
Drake, Brian E. (trad.): Voltaire: Kandido, od optimismo. Oxford, NY: The Oxford Rationalist 2018. 101 p. (pdf-edituro)
Drake, Brian E. (trad.): Gotika noveli. Oxford, NY: The Oxford Rationalist 2018. 136 p. (pdf-edituro)
Drake, Brian E. (trad.): Oscar Wilde: Salome. Tragedio en un akto. Ilustruri da Aubrey Beardsley. Oxford, NY: The Oxford Rationalist 2018. 44 p. (pdf-edituro)
Drake, Brian E. (trad.): Robert E. Howard: Konan la Barbarulo. Oxford, NY: The Oxford Rationalist 2018. 94 p. (pdf-edituro)
Drake, Brian E.: Astoneso. Poemaro. Oxford, NY: The Oxford Rationalist 2018. 39 p. (pdf-edituro)
Drake, Brian E.: Pagini trovita en fango. Noveli. Oxford, NY: The Oxford Rationalist 2018. 124 p. (pdf-edituro)
Kasper, Marion (trad.): Trublita aquo (desegnita rakonto). Specala edituro di Ido-Saluto!, 2018/3. 34 p.
Madonna, Tiberio (trad.): Kansoni Kristnaskala. 3ma edituro. Italia: Editerio La Plumo 2018. 14 p. (pdf-edituro)
Madonna, Tiberio: L’arboro dil cielo. Italia: Editerio La Plumo 2018. 21 p. (pdf-edituro)
Madonna, Tiberio: L’asasino di Gonçalo. Detektivo-romaneto di cienco-fiktivajo. Italia: Editerio La Plumo 2018. 106 p. (pdf-edituro)
Madonna, Tiberio: La sonjo furtita. Italia: Editerio La Plumo 2018. 22 p. (pdf-edituro)
Madonna, Tiberio: Reflekti pri la logiko en la linguo Ido. Italia: Editerio La Plumo 2018. 43 p. (pdf-edituro)
Neves, Gonçalo: Esperanto ed Ido: diferanta voyi adsur Parnaso. Komparanta studiuro pri la developeso di Esperanto ed Ido kom poeziala lingui. Espinho. Editerio Sudo 2018. 97 p. (pdf-edituro)
Neves, Gonçalo: Muliero qua savas la Latina... Komparanta studiuro pri tri mulieri savoza. Espinho. Editerio Sudo 2018. 32 p. (pdf-edituro)

Yen kelka statistikal datumi pri la supera listo:

Nombro de libri publikigita: 21

Nombro de verki originala: 11

Nombro de verki tradukita: 10

Nombro de autori e/o tradukinti: 4

Nombro de libri/broshuri papera: 1

Nombro de pdf-libri/broshuri: 20

Distributo autorala: Drake (13), Madonna (5), Neves (2) ; Kasper, M. (1)

Nombro de pagini: entote 1.667

Jenri reprezentata: novelo, rakonto, romano, teatrajo, esayo, poezio, kansono, *kartuno

La yaro esis vere sucesoza, mem rekordala. Segun la Bibliografio di Ido, da Carlevaro/Haupenthal (1999), ne aparis tanta Ido-verki samyare ja de 1928! En ta yaro ya aparis 37 verki, ma 2018 esas la yaro en qua aparis plu multa literaturala verki ampla, t.e., tre paginoza (novelari, rakontari, romani).

Pluse, unesmafoye la sama autoro publikigis 13 literaturala  verki en la sama yaro! Yen nombro *difikulte atingebla, senprecedenta en Idia, tre probable anke en tota *Auxilandia, e forsan pasable rara mem en literaturi di lingui “teritorial”.

Ja en 2017 la rekolto esabis tre kontentigiva. Yen la listo de verki aparinta en ta yaro:

Couturat, Louis: Studyo pri la derivado en la Linguo Internaciona. Paris 2010. Delagrave 88 p. 2ma edituro, transskribita da Tiberio Madonna en 2017. (pdf-edituro)
Drake, Brian E. (trad.): L. Frank Baum: La sorcisto de Oz. Oxford, NY: The Oxford Rationalist 2017. 93 p. (pdf-edituro)
Drake, Brian: La Krulo di la domo di le Usher. Dramato por aktori o marioneti de la rakonto da Egdar Allan Pole. Oxford, NY: The Oxford Rationalist 2018. 15 p. (pdf-edituro)
Heintze, Gert (komp.): Ido-lektolibro. epubli: Eselte Meto 2017. 116 p.
Kuriyama Hitoshi: 簡易イド語文法. La praktikala Ido-gramatiko por Japoni. 2017. 28 p. (pdf-edituro)
Kuriyama Hitoshi: La praktika Ido-gramatiko por Esperantistoj. Tradukita del Japoniana da Nadi Pedia. Kontrolita da Bebson Hochfeld. 2017. iv, 26 p. (pdf-edituro)
Madonna, Tiberio (trad.): Kansoni Kristnaskala. Autoro: 2017. 12 p. (pdf-edituro)
Madonna, Tiberio: La saponbulo. Fablo. 2017. Autoro: 16 p. (pdf-edituro)
Madonna, Tiberio: Novido. 2017. Autoro: 35 p. (pdf-edituro)
Neves, Gonçalo: Dazlo. Originala poemaro en Ido. Duesma edituro. lulu: Editerio Sudo 2017. 36 p.
Partaka (trad.): Espritaji. Barcelona: autoro. 2017. 50 p. (pdf-edituro)
Schlemminger, Günter (trad.): Renate Holland-Moritz: La trairo-chambro. Das Durchgangszimmer. Bilingua edituro. Berlin: Ido-amiki Berlin 2017. 214 p. (Ido-lektajo, kayero 4)
Schlemminger, Günter (trad.): La lumo venas del esto. Jurnal-artikli pri nun-tempa eventi en kelka selektita stati dil olima Sovietuniono. Berlin: Ido-amiki Berlin 2017. 84 p. (Ido-lektajo, kajero 5)

Yen kelka statistikal datumi pri la supera listo:

Nombro de libri publikigita: 13

Nombro de verki originala: 8

Nombro de verki tradukita: 5

Nombro de autori e/o tradukinti: 8

Nombro de libri/broshuri papera: 4

Nombro de pdf-libri/broshuri: 9

Distributo autorala: Madonna (3), Drake (2), Kuriyama (2), Schlemminger (2), Couturat (1), Heitze (1), Partaka (1), Neves (1)

Nombro de pagini: entote 813

Jenri reprezentata: rakonto, fablo, romano, teatrajo, poezio, esayo, kansono

Anke la yaro 2017 esis sucesoza: segun la mencionita bibliografio, ne aparis ya tanta Ido-verki ja de 1932, kande on publikigis precize la sama nombro kam en 2017 (13). Kompare a 2018, en 2017 plu multa homi (8) publikigis verki kam en 2017 (nur 4). Pluse, en 2017 aparis plu multa papera libri (4) kam en 2018 (nur 1). Ica tendenco (diminuto dil nombro de papera libri) esas mala por homi qui preferas lektar tala libri (quala me, exemple) e anke por Ido-propageri, qui havas poka libri expozebla (Ido-amiki Berlin certe subisas ica problemo). Tamen ol havas anke avantaji: pdf-libri esas quik acesebla ad omni, ne nur a pagivi e pekuniozi, e pluse, en tala libri on povas facile, per la sercho-funciono di pdf-lektilo, facar explori pri linguo-uzo (me agas lo pasable ofte, kun granda profito). Esus plu bona se pdf-libri esus anke komprebla kom papera libri, exemple, che lulu o simila *siti, ma regretinde tre poka Ido-libri esas trovebla ibe.

Nu, existas nun multa Ido-libri lektebla e mem lektinda, por omna gusti e tendenci. On do sequez la konsilo da Juste, qua yene kronizis la prefaco di La Serchado:

«Agez kom bon lektero : do vu lektez...»

sexta-feira, 28 de dezembro de 2018

KURTA RAKONTO PRI QUALE (NE) EVENTIS KRIST-NASKO



Iozef duktas per la ligo-rimeno l'asnyuno sur qua amazonatre
kavalkas Maria, gravida ye Iesu.
Fonto: Pinterest
Sub la titulo Breve história de como (não) foi o Natal («Kurta rakonto pri quale (ne) eventis Krist-nasko») aparis, ye 2018/12/25, en la retala Portugalana-lingua jurnalo Observador («Observanto»), tre interesanta e samtempe amuziva artiklo (lektebla hike) da Patro Gonçalo Portocarrero de Almada, katolika sacerdoto qua publikigas semanala rubriko pri religiala temi en ta periodalo ed ofte skriptas anke por altra retala jurnalo, nome Voz da Verdade («Voco dil Vereso»).

En ica artiklo l’autoro imaginas amuziva dialogo inter Maria ed Iozef dum lia *difikulta periodo quik ante la nasko di Iesu. Me tradukis la tota texto ad Ido e demandis del autoro permiso por publikigar la tradukuro en mea blogo. Patro Portocarrero de Almada tre afable donis sua permiso per e-postal mesajo sendita ye 2018/12/28, e me esas tre gratitudoza pro lua komplezemeso.

En mea tradukuro me uzis, por la biblala citaji, la texto dil Evangelio da Santa Lukas (trovebla hike), tradukita del Greka e detaloze komentita dal Nederlandana katolika sacerdoto Louis Kauling, M.S.C. (Missionarii Sacratissimi Cordis, «Misioneri dil Sakrega Kordio»), olqua publikigesis dal famoza Ido-kontoro en Thaon-les-Voges, Francia (1926, 90 p.).

Yen do la texto da Patro Portocarrero de Almada, en la Linguo Internaciona di la Delegitaro:


Kurta rakonto pri quale (ne) eventis Krist-nasko


Quale la Mesio povas venar adsur Tero sen mem havar plaso por naskar!? Ube on ja vidis tal kozo?!

Patro Gonçalo Portocarrero de Almada
Fonto: Observador
Quale eventabus Krist-nasko, se Iesu esus filio di altra Maria, mariajita kun altra Iozef?! Ne esas posibla savar lo, ma on povas divinar lo, konsiderante to quo tante ofte eventas inter spozuli e lua spozini.

On imaginez do ke la spozi ja es arivanta a Bethlehem di Judea e ke Maria, egarde la kustumal muteso maskulal, komencas la konverso:

— Me esperas ke un de tua familiani aceptos ni, nam me ne volas parturar la bebeo en gasteyo!

— Me garantias nulo, nam, de kande on partigis la heredajo pos la morto di avulo Eleazar (Mat 1: 15), omni iracas. Ad omni me dicis ke ni venos adhike, por la nasko di Iesu, e nulu respondis!

— Vi esas tante fiera apartenar al «dinastio e gento di David» (Luk 2: 4) e tamen ne mem interparolas! Mea familio forsan ne havas tal importanta ancestri, ma adminime ol aceptas sua parenti!

— Me ja imaginabis lo, nam es sempre la sama muziko: tua familio ecelas pri omno, e la mea es apta por nulo! Ma, evidente, tu es senmakula Maria, e me esas nur karpentisto Iozef!

— Me ne dicis lo, ma advere ni balde arivos en Bethlehem, e til nun aparis nula membri dil rejala gento...

— Ka do li ne esas tala?! Ka me kulpas ke me apartenas al «dinastio e gento di David»?!

— Tu forsan ne kulpas, ma til nun me vidis nula profito!

— Nu, ne obliviez ke ne me implikis ni en ica embaraso! Qua dicis «yes» a certena anjelo qua aparis a lu? Certe ne me! Tu tre bone povabus pregar ta Gabriel parolar kun me, e me ya dicabus a lu ke ne suficas sendar la filio di Deo al mondo: oportas garantiar lua entrateno! Quale la Mesio povas venar adsur Tero sen mem havar plaso por naskar!? Ube on ja vidis tal kozo?!

— Quala joko! Quon me povabus dicar al anjelo, segun tu? Ke lu vartez dum kelka tempo, por ke me irez al karpenterio saveskar ka tu havas ul obligeso en la nasko-dato dil filio di Deo?! Sincere, Iozef, tua rejala kapo ne perdez la raciono...

— Sempre la sama muziko! Yen do: Vua Ecelenco decidas segunvole e pose Iozefeto mustas subisar la konsequantaji! Se me aceptabus la mencionita anjelo, to ne eventabus tale! Me garantias lo a tu!

— Nekredebla! Nun me intelektas pro quo Zakarias restis muta til la nasko di Ioannes la Baptero (Luk 1: 20)! Mea kuzino Elizabeth esis ya fortunoza (Luk 1: 36), nam el ne mustis tolerar ilu dum la non monati de gravideso!

— Yen plusa stranjajo! Pro quo ta Gabriel pregis olda paro quala Elizabeth e Zakarias (Luk 1: 36) naskigar filio en ta evo?! Me savas ke en la Cielo on ne havas kalendario, nam on vivas en eterneso, ma nulu meritas subisar tal malajo!

— Nu, tu forte eroras, nam ico esis ne malajo ma granda benediko da Deo! Me akompanis la lasta tri monati de gravideso di Elizabeth, e lia filiulo naskis tote senprobleme (Luk 1, 57)!

— Forsan omno eventis tote bone, ma la infanto ne longe havos genitori, ne dubitez lo! Ne astonesez se pose, sen genitori e frati, il iros vivar en la dezerto e nutros su per akridi e sovaja mielo (Mat 3: 4)!

— Ka to es mala? Sempre existis viri e mulieri qui selektis tala loki solitara por ibe konsakrar su a pregado e penitenco...

— Nu, nu, bona exkuzo por ti qui ne volas laborar! Saveskez ke me ne volas ke Iesu renkontrez ta kuzo: lu divenez karpentisto quale me!

— Tote ne pensez pri to! Deo certe ne sendis sua filio al mondo por ke lu karpentez tabli e stuli! Il prefere irez aden la templo, quale me, lor mea yun-evo, ed ibe lu lernez la Lego e la profeti.

— E de kande la Lego e la profeti es utila por nutrar familio?! Lu ya mustas laborar! Tua granda kontemplemeso ya esas posibla nur pro ke me entratenas la familio! Me volus savar quale tu e tua filio guvernus la domo sen mea laboro! Ecepte se tu esperas ke il transformos aquo a vino (Ion 2: 1 –11) e multigos pani e fishi (Mark 6, 35–44)!

Dume li arivis en Bethlehem. Iozef, qua duktis l'asnyuno per lua ligo-rimeno, direktis su al habiteyo di kuzulo, ilqua dicis a lu ke lua domo esas plena e do il ne povas aceptar li. Pose il iris ad altra «parenti e konocati» (Luk 2: 44), ma omni refuzis aceptar li. Uli mem reprochis lua neprudenteso pro ke il facis tante longa voyajo kun Maria en tala stando. Lore li direktis su al albergo, ma anke ibe li ne trovis plaso (Luk 2: 7).

Maria itere divenis nepacienta:

— E nun, Iozef?! Tu insistis venigar me «del urbo Galileana Nazaret a Judea, al urbo di David, qua nomesas Bethlehem» (Luk 2: 4) e, konseque, ni ne havas plaso por sejornar! Bona laboro! Ni prefere venabus al hemo di mea kuzino Elizabeth. Ma, evidente, *quoniam el esas mea familiano, tu ne volis lo! Li certe aceptabus ni, kontraste a tua parenti!

— Tre recente tu sejornis ibe dum tri monati, e nun tu volas retrovenar adibe?! Ka tu spozigis Zakarias o me?!

— Evidente me spozigis tu, ma Zakarias, qua mem es sacerdoto, sempre esis tre suciema e, dum ta tri monati, il nultempe disputis kun Elizabeth!

— Il ya esis muta!

— Ka tu darfas parolar pri muteso? La quar Evangelii kontenas nula vorto dicita da tu, ne mem «nu»! Zakarias, muta o nemuta, sorgis pri ke Elizabeth indijez nulo kande la filio naskis! E me, qua tamen spozigis karpentisto, ne havas mem bersilo por kushar lu! E posible lu naskos mem en ula stablo...

— Ne pen-valoras akuzar me pro nia veno adhike, nam to eventis ne pro mea inicio, ma pro ke «l’imperiestro Augustus ediktis kontar la habitanti dil tota mondo» (Luk 2: 1) per enskribeso di singla familio en la loko di lua origino e ne di lua rezido. Pro to ni venis a Bethlehem di Judea, quale tu savas! Me ne kulpas ke tu aceptis gravideskar precize nun, kande ni mustis facar ica voyajo!

— To signifikas ke tu tam bone satisfacas la tradicioni dil «dinastio e gento di David» (Luk 2: 4) kam es obediema ad Augustus! Ne dicez a me ke nun, pro esar tante Romana, tu anke adoros la statuo dil pagana imperiestro, nur pro ke la guberniestro imperis lo?!

— Me esas ne Romana ma anke ne tante fola ke me rezistus la imperi dal guberniestro! Tu savas tre bone ke me nultempe adoris idoli nek la statuo di irgu. Tamen ni ne povis ne venar a Bethlehem, por ke tua filio enskribesez hike, kom membro dil «dinastio e gento» di David, quale cetere la profeti dicis.

— Nu, saveskez ke, nun, la profeti ne esas mea maxim granda sucio. Me ya volas ke tu prokurez a ni, maxim balde posible, irga plaso, nam me ne plus toleras la trepidado di ca olda mulo!

— Lu esas nek olda nek mula, ma asnyuno (Mat 21, 1–11). Ni do sejornez hike, nam trovesas abundanta palio e mem kripo (Luk 2: 7, 12, 16), qua povos suplear lito por la bebeo.

— Tre bela bersilo ora! — Maria mokis, dum ke, maledikante sua desfortuno, el penoze adpazis palio-monto, sur qua el pose kushis su, expirante tristega sospiro e grunante neperceptebla lamento.

…………

Precize tale (ne) eventis Krist-nasko, 2018 yari ante nun. Ma ol povabus eventar tale, se la protagonisti ne esus Nia Siniorino e Santa Iozef. Ica imaginita dialogo ne esas komedio pri la sakra familio — honi soit qui mal y pense! [«shamez ta qua pensas male pri to!», NdT] — ma dramato pri la familii desunionita o pri la spozi nekonkordanta. Pri lia nekonkordo kulpas nek l’altru, nek la skarseso di material havaji, nek triesma personi, nek altra cirkonstanci, irge quante penoza li esas, ma la manko di karitato ipsa. Maria e Iozef vivis harmonioze, nam li agis omno por ke, super la nekonkordi qui es normal che irga spozi o familio, amo sempre preponderez.

Krist-nasko esas la festo en qua, quankam omno segun semblo eventis tante male, advere omno eventis perfekte. «Deo es amo» (1Ion 4: 8, 16): ne irga amo, ma ta karitato qua «pardonas omno, kredas omno, esperas omno e toleras omno» (1Kor 13: 7).

Santa Krist-nasko!