segunda-feira, 28 de julho de 2025

LISTO DE CIENCO-FIKTIVA IDO-VERKI

Imajo che segredosdomundo.r7.com/

Ja de 2019 me revuas, kompilas ed enlistigas omna aparinta Ido-verki, sive originala, sive tradukita, e prizentas ta listi en ica blogo. Nun esas facile konsultebla ta listi por la yari 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023 e 2024. La listi kontenas anke la ligili di omna enretigita verki, quo posibligas direta e rapida aceso da irga interesato. Pluse, la bibliografiala indiki di omna Ido-verki publikigita de 1907 til julio di 2020 aparas en la triesma edituro di Bibliografio di Ido, redaktita da Tazio Carlevaro, Reinhard Haupenthal, Tiberio Madonna e me ipsa.

Ta listi e ta bibliografio inkluzas verki diversa-jenra. Ne mankas anke verki cienco-fiktiva, sive originala, sive tradukita, quo ne esas tre astoniva, nam koncernesas jenro tre kultivata e tre populara. Sube me prizentas listo de cienco-fiktiva Ido-verki. La listo, forsan, ne esas kompleta, e ne sempre esas facila atribuar ca o ta jenro a ca o ta verko. Konseque, la listo certe esas plubonigebla e kompletigota. Yen ol, en lua nuna stando: 

 

ORIGINALA VERKI

 

Cossío Ramírez, José: La aventuri dil Amazonia. Unesma kontakto. Mexikia: Editerio Ido Sonora, 2008. 122 p. (pdf-edituro)

Cossío Ramíre, José: La aventuri dil Amazonia II. Gravito zero. Mexikia: Editerio Ido Sonora, 2008. 336 p. (pdf-edituro)

Madonna, Tiberio: L’asasino di Gonçalo. Detektivo-romaneto di cienco-fiktivajo. Italia: Editerio La Plumo, 2018. 106 p. (pdf-edituro) [2-ma edituro (papera): 2019]

Partaka: Habemus LIA. Original Ido-verko cienco-fiktiva. Barcelona: autoro, 2010. 159 p. (pdf-edituro)

Partaka: Evangelio segun Partakael. Barcelona: autoro, 2014. 72 p. (pdf-edituro)

Romanin, G. T. (pseudonimo di Jean Martignon): La suno di Tiahuanako. 2-ma edituro. Ponferrada: Editerio Krayono, 2004. 10 p. (pdf-edituro) [1-ma edituro (papera): 1999, 15 p.]

 

TRADUKITA VERKI

 

Brackett, Leigh: Nigra Amazono di Marso. Tradukita da Brian E. Drake. Oxford, NY: The Oxford Rationalist, 2023. 133 p. (pdf-edituro)

Karinthy Frigyes: Faremido (Voyajo di Guliver en la lando dil muziko). Tradukita da Stefano Bakonyi. Prefaco da Gyula Pikler. Budapest 1923: Ido-Editerio. 32 p.

Welles, Orson: La milito dil mondi. Tradukita da Brian E. Drake. Ilustruri da Stephan Möbius. Oxford, NY: The Oxford Rationalist 2019. 306 p. (pdf-edituro)

Wells, H(erbert) G(eorge): La tempo-mashino. Tradukita da Brian E. Drake. Oxford, NY: The Oxford Rationalist 2020. 151 p. (pdf-edituro)

Wischnewski, Jörg: Josh, ocidero di alieni. Kurta rakonto ciencal-fiktiva. Tradukita da Hermann Philipps. 2011. 4 p. (pdf-edituro)

 

 

Statistikala datumi pri la listo

 

La listo kontenas entote 11 verki (6 originala e 5 tradukita).

Ol kontenas verki da 7 Ido-autori/tradukinti de 7 landi – Francia, Germania, Hispania, Hungaria, Italia, Mexikia, Usa – reprezentanta nur du kontinenti: Europa (5 autori/tradukinti) ed Amerika (2).

Distributo ad autori/tradukinti segun la nombro de verki: Drake (3 verki), Cossío (2), Partaka (2), Bakonyi (1), Philipps (1), Madonna (1), Martignon (1).

Distributo ad autori/tradukinti segun la nombro de pagini: Drake (590 pagini), Cossío (458), Partaka (231), Madonna (106), Bakonyi (32), Martignon (15), Philipps (4).

Nombro de pagini di omna verki entote: 1436.

 

La klasifiko dil verki

Me havis dubiti pri la klasifiko di quar verki: Evangelio segun Partakael, da Partaka (en la listo), Somito-renkontro kun Deo, dal sama autoro, La predicajo di Hakum, da Vicente Costalago, e Faremido, tradukita da Bakonyi (en la listo). Pro ke me ne esis certa ka me darfas atribuar a li la jenro cienco-fiktiva, me demandis helpo de AI (Gemini). Me lektigis a lu la tota kontenajo di ta quar verki e questionis lu ka li esas klasifikebla kom cienco-fiktiva verki. En la kazo di Faremido, pro ke me disponas nur bindita papera fotokopiuro ma nula dijitala versiono, me lektigis da lu ne la Ido-tradukuro da Bakonyi (1923), ma la Esperantala tradukuro da Lajos Tarkony (1980), quan me trovis hike (ne-komode konsultebla e kopiebla, nam chapitropa).

Nu, rapide lektinte ed analizinte la quar verki, Gemini informis me  e justifikis lo  ke Evangelio segun Partakael e Faremido esas klasifikebla kom cienco-fiktiva, kontre ke Somito-renkontro kun Deo e La predicajo di Hakum esas klasifikebla en la plu ampla jenro “spekulo-fiktiva”, ma ne en olua subjenro cienco-fiktiva. Pro to, supere, me ne enlistigis ca lasta du verki.

Tamen, Gemini ne nur klasifikis la verki: lu anke prizentis tre interesiva e lektinda analizo pri li, quan me balde publikigos en ca blogo. Ma unesme oportas Ido-tradukar lua raporto, qua esas en la Portugalana linguo...

sábado, 26 de julho de 2025

LISTO DE REKOMENDINDA IDO-VERKI ORIGINALA

  

Ja de 2019 me revuas, kompilas ed enlistigas omna aparinta Ido-verki, sive originala, sive tradukita, e prizentas ta listi en ica blogo. Nun esas facile konsultebla ta listi por la yari 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023 e 2024. La listi kontenas anke la ligili di omna enretigita verki, quo posibligas direta e rapida aceso da irga interesato. Pluse, la bibliografiala indiki di omna Ido-verki publikigita de 1907 til julio di 2020 aparas en la triesma edituro di Bibliografio di Ido, redaktita da Tazio Carlevaro, Reinhard Haupenthal, Tiberio Madonna e me ipsa.

Tamen, malgre omna ta longa listi e datumi, e malgre ta dika bibliografio (317 A4-pagini!), sempre semblis a me ke mankas plu kurta listo, facile acesebla e konsultebla, kontenanta nur la indiki pri Ido-verki rekomendinda, do listo simila od analoga al Esperantala baza legolisto, quan William Auld kompilis en 1988 ed aktualigis en 1997, e quan pose (en 2023) kompletigis Sten Johansson (la prozala parto) e  Nicola Ruggiero e Suso Moinhos (la poeziala parto).

Yen do mea listo, qua forsan povos helpar ed orientizar la amanti di Ido-literaturo:

  

PROZO

 

 

Cossío Ramírez, José: La aventuri dil Amazonia. Unesma kontakto. Mexikia: Editerio Ido Sonora, 2008. 122 p. (pdf-edituro)

Cossío Ramíre, José: La aventuri dil Amazonia II. Gravito zero. Mexikia: Editerio Ido Sonora, 2008. 336 p. (pdf-edituro)

Cossío Ramírez, José: Khristine. Editerio Ido Sonora, 2019. 40 p. (pdf-edituro)

Costalago, Vicente: La predicajo di Hakum. 2024. 28 p. (pdf-edituro)

Drake, Brian: Nokto-gardeno. Noveli. Duesma edituro, emendita. Oxford, NY: The Oxford Rationalist, 2018. 92 p. (pdf-edituro) [1-ma edituro (papera): 2012]

Drake, Brian: La aboyanta lando. Farso politikal. Romano. Oxford, NY: The Oxford Rationalist, 2018. 329 p. (pdf-edituro) [revizita e korektigita versiono di Sencesa bruiso, 2014]

Drake, Brian E.: Pagini trovita en fango. Noveli. Oxford, NY: The Oxford Rationalist, 2018. 124 p. (pdf-edituro)

Drake, Brian E.: Kurez, kurez, ocidero. Romano. Oxford, NY: The Oxford Rationalist, 2019. 139 p. (pdf-edituro)

Drake, Brian E.: Sen kordeti. Romano. Oxford, NY: The Oxford Rationalist, 2019. 151 p. (pdf-edituro)

Filareto Kavernido (pseudonimo di Heinrich Goldberg): La Raupo. Originala fabulo. Berlin-Charlottenburg: Ido-Centrale (Hermann Jacob), 1926. 12 p.

Kofman, Abraham: La libro pri Esther. 2-ma edituro. Ponferrada: Editerio Krayono, 2004. 16 p. (pdf-edituro) [1-ma edituro: 1925]

Madonna, Tiberio: Fantastikaji. Kolekturo pelmela de fantaziaji en linguo Ido, kun fabli, rakonti, espritaji e limericks. Caserta: autoro, 2012. 60 p.

Madonna, Tiberio: La saponbulo. Fablo. 2-ma edituro. Autoro, 2018. 16 p. (pdf-edituro) [1-ma edituro: 2017]

Madonna, Tiberio: L’asasino di Gonçalo. Detektivo-romaneto di cienco-fiktivajo. Italia: Editerio La Plumo, 2018. 106 p. (pdf-edituro) [2-ma edituro (papera): 2019]

Madonna, Tiberio: L’arboro dil cielo. 2-ma edituro. Italia: Editerio La Plumo, 2019. 24 p. (pdf-edituro) [1-ma edituro: 2018]

Madonna, Tiberio: La libro raptera. Rakonto. 2-ma edituro. Italia: Editerio La Plumo, 2019. 69 p. (pdf-edituro) [1-ma edituro: 2014]

Madonna, Tiberio: La sonjo furtita. Rakonto. 2-ma edituro. Italia: Editrio La Plumo, 2019. 24 p. (pdf-edituro) [1-ma edituro: 2018]

Madonna, Tiberio: La formiko redkapa. 2-ma edituro. Editerio La Plumo, Italia, 2019. 14 p. (pdf-edituro) [1-ma edituro: 2011]

Madonna, Tiberio: La dolca oldineto. Editerio La Plumo, Italia, 2019. 6 p. (pdf-edituro).

Madonna, Tiberio: La mikra punto. 2-ma edituro. Editerio La Plumo, Italia, 2019. 14 pagini. (pdf-edituro) [1-ma edituro: 2013]

Madonna, Tiberio: La mikra punto 2. Editerio La Plumo, Italia, 2019. 10 p. (pdf-edituro)

Neves, Gonçalo: Lo mikra es bel. Esayeto pri la esenco di Ido. Tradukita al: Angla (Robert Carnaghan), Franca (Jean Martignon), Germana (Hermann Philipps), Hispana (Eduardo Rodi), Italiana (Fernando Zangoni), Rusa (Igor Vinogradov), Portugalana (Nuno Lemos), Valenciana (Partaka), Finlandana (Arto Moisio). 2-ma edituro. Espinho: Editerio Sudo, 2019. 47 p. (pdf-edituro) [1-ma edituro (papera): 2007]

Neves, Gonçalo: Anke lu darfas. Kin erotika rakonti en Ido, decoze ilustrita, kun prefaco (“Ido ed erotikismo”) da Abelardo Moro e glosario da Nuno Lemos. Espinho: Editerio Sudo, 2023. 65 p. (pdf-edituro)

Partaka: Habemus LIA. Original Ido-verko cienco-fiktiva. Barcelona: autoro, 2010. 159 p. (pdf-edituro)

Partaka: Evangelio segun Partakael. Barcelona: autoro, 2014. 72 p. (pdf-edituro)

Partaka: Anekdoti ed enigmati. Kolekturo de 56 original anekdoti e plusa explikanta texto, kun prefaco da Gonçalo Neves. Espinho: Editerio Sudo, 2021. 118 p. (pdf-edituro)

Partaka: Somito-renkontro kun Deo. Original Ido-verko. Barcelona: autoro, 2022. 57 p. (pdf-edituro)

Rodi, Eduardo A.: La sucedanto. Ponferrada: Editerio Krayono, 2005. 53 p. (pdf-edituro)

Rodi, Eduardo A.: Narkotanti. Arjentinia: Editerio Krayono, 2007. 143 p. (pdf-edituro)

Romanin, G. T. (pseudonimo di Jean Martignon): La suno di Tiahuanako. 2-ma edituro. Ponferrada: Editerio Krayono, 2004. 10 p. (pdf-edituro) [1-ma edituro (papera): 1999, 15 p.]

Romanin, G. T. (pseudonimo di Jean Martignon): Skandalo en Roseringen. Ponferrada: Editerio Krayono, 2005. 11 p. (Nova Ido-literaturo) (pdf-edituro) [papera edituro, sam-data, 29 p.]

Sa, Herder: Che la linguiferio. Kolekturo de 16 original Ido-rakonti, kun prefaco da Gonçalo Neves. Espinho: Editerio Sudo, 2021. 148 p. (pdf-edituro)

Vinez, Henri: Mea voyajo a Tahiti e Mondo-Turo. Tällberg: Sueda Ido-Federuro, 1956. 46 p.

 

 

POEZIO

 

 

Drake, Brian E.: Astoneso. Poemaro. Oxford, NY: The Oxford Rationalist, 2018. 39 p. (pdf-edituro)

Drake, Brian E.: Tu. Poemo-serio. Oxford, NY: The Oxford Rationalist, 2020. 30 p. (pdf-edituro)

Drake, Brian: La viro de la nivo. Oxford, NY: The Oxford Rationalist, 2022. 102 p. (pdf-edituro)

Exterius (pseudonimo di Andreas Juste): Epigrami. /Gilly/: Gislero, 1993. 36 p.

Juste, Andreas: Soneti. Originale kompozit en Idolinguo. Hoting: Sueda Ido-Federuro, 1963: 22 p.

Juste, Andreas: A Couturat. Odo por l’aniversario di lua morto, 1914-1964. Originale kompozit en Idolinguo da A.J. Zürich: Buchdruckerei Berichtaus, 1966. 20 p.

Juste, Andreas: La serchado. Poemo hero-komika en dek kanti. Originale kompozit en Idolinguo. Gilly: autoro, 1972. ix + 178 p.

Juste, Andreas: La fabli dil Olda Korvo. /Zürich: ed. dal autoro e da damzelo Bosshard/, 1973. 34 p.

Juste, Andreas: Vitra perli. Originale kompozit en Idolinguo. /Gilly: autoro, 1978/. iv + 59 p.

Juste, Andreas: Fabli di la pigo. Ilustrita da Miryam Juste. /Gilly/: autoro, 1983. 68 p.

Juste, Andreas: Nova fabli. Gilly: autoro, 1983, 55 p.

Juste, Andreas: La jaro. Kontenanta dek epistoli e kin satiri. /Gilly: autoro, 1984. 18 + 154 + 84 p.

Juste, Andreas: Ultima Versi: La Renkontro; Dici di pilgrimero; Adial poemo. s.l. /1985/. 92 p.

Juste, Andreas: L'amforo. Poemi originale kompozit en Idolinguo 1962-1987. /Gilly: autoro, 1987/. 236 p.

Juste, Andreas: Petri an voyo. Originale kompozit en Idolinguo da Andreas Juste. s.l., s.d. 32 p.

Madonna, Tiberio, Guti de ombro e guti de lumo. Poemi en Ido. Caserta: autoro, 2010. 60 p.

Madonna, Tiberio: Pensi. Poemi en linguo Ido. Kun prefaco da Ferdinand Möller. Caserta: autoro, 2011. 56 p.

Madonna, Tiberio: La tri suni. Poemi en Ido. Caserta: autoro, 2012. 56 p.

Madonna, Tiberio: La sonji. Poemi en linguo Ido. Caserta:a autoro. 2014. 56 p.

Neves, Gonçalo: Dazlo. Originala poemaro en Ido. 3-ma edituro, revizita, notizita ed ilustrita. Espinho: Editerio Sudo, 2019. 41 p. (pdf-edituro) [1-ma edituro: 2002]

Neves, Gonçalo: Itere. Kolekturo de 18 original Ido-poemi senpretenda (qui povus esar mem plu mala), kun prefaco da Nuno Lemos. Espinho: Editerio Sudo, 2020. 38 p. (pdf-edituro)

Neves, Gonçalo: Plu mult aero! Kolekturo de 35 original Ido-poemi modesta (forsan ne la maxim mala da ica autoro), kun prefaco e mikra glosario da Nuno Lemos. Espinho: Editerio Sudo, 2023. 68 p. (pdf-edituro)

Neves, Gonçalo: Skopo nula. 30 haikuatra poemi originala. Espinho: Editerio Sudo, 2024. 32 p. (pdf-edituro).

Neves, Gonçalo: Blu inspiro. 9 originala poemi ek katenizita haikuatri kontenanta entote 525 versi pri Ido ed Ido-skriptado. Espinho: Editerio Sudo, 2025. 54 p. (pdf-edituro)

Partaka: Poemeti haikua e haikuatra. Barcelona: autoro, 2025 116 p. (pdf-edituro)

Sa, Herder: Spegulo qua reverberas sun-levi. Kolekturo de 21 original Ido-poemi, kun prefaco da Gonçalo Neves. Espinho: Editerio Sudo, 2021. 80 p. (pdf-edituro)

Sweetlove, Tom: Probo-flugi sur Pegazo. Poemi en Ido da T.S. Southend-on-Sea: autoro, 1929. 90 p.

 

 

TEATRO

 

 

Drake, Brian: La Krulo di la domo di le Usher. Dramato por aktori o marioneti de la rakonto da Edgar Allan Poe. Oxford, NY: The Oxford Rationalist, 2018. 15 p. (pdf-edituro)

Drake, Brian E.: La fantomo vivanta. Dramato en verso. Oxford, NY: The Oxford Rationalist, 2019. 23 p. (pdf-edituro)

Drake, Brian E.: La kano-tranchero. Dramato en verso. Oxford, NY: The Oxford Rationalist, 2019. 43 p. (pdf-edituro)

Drake, Brian E.: La Odiinda Komedio di Karnobrises Testosteronides; od, universo bone futuita. Obcenajo teatral en kin akti. Oxford, NY: The Oxford Rationalist, 2019. 33 p. (pdf-edituro)

Gross, Jules: La kato botizita. Rakonta komedio por la mikri pri la L.I. Budapest: Uniono katolik idista, 1922. 19 p.

Gross, Jules: Robinson Krusoe. Unakta komedio por la pueri. Kecskémet: Hungaria, 1922. 16 p.

 

Generala konsideri pri la kriterii dil kompilinto

La listo kontenas nur Ido-verki originala aparinta kom libri o broshuri – papera od elektronikala – kun numerizita pagini. Ol do ne inkluzas rakonti, poemi e altra texti  aparinta en revui, jurnali, blogi, edc, mem se li havas bona qualeso.

La listo kompilesis segun mea literaturala preferi. Ol do esas listo nur privata e personala, nule “oficala” od “institucala”. Altra homi probable kompilus altra listi.

La listo inkluzas nur verki quin me povis ipse acesar ed evaluar, kun nur quar ecepti: Sonji e Fantastikaji, da Madonna, e Nova fabli e La blanka flor’, da Juste: en ica kazi, me judikis kom suficanta la qualeso-historio dil du autori. Pro ta kriterio, la listo ne kontenas certena verki quin me forsan selektabus, se me povabus acesar li.

La listo kontenas anke verki da me ipsa. Me do demandas pardono de la lekteri pro mea manko di modesteso. Mea sola exkuzo esas ke anke Auld e Johansson agis lo sama kande ili kompilis la Esperanto-listi supere mencionita...

La prozo-fako kontenas ne nur verki fiktiva, ma anke kroniki, anekdoti ed esayi, ma ol inkluzas nek biografii nek verki gramatika o traktanta gramatikala questioni.

Statistikala datumi pri la listo

La listo kontenas entote 66 verki en tri faki; Prozo (33 verki), Poezio (27) e Teatro (6).

Ol kontenas verki da 15 autori de 12 landi – Francia (2 autori), Hispania (2), Arjentinia, Brazil, Germania, Italia, Mexikia, Portugal, Rusia, Suisia, Unionita Rejio, Usa – reprezentanta nur 2 kontinenti: Europa (11 autori) ed Amerika (4).

Distributo autorala segun la nombro de verki: Madonna (14 verki), Drake (12), Juste (12), Neves (7), Partaka (5), Cossío (3), Martignon (2), Gross (2), Rodi (2), Sa (2), Costalago (1), Goldberg (1), Kofman (1), Sweetlove (1), Vinez (1).

Distributo autorala segun la nombro de pagini: Drake (1120 pagini), Juste (1092), Madonna (561), Partaka (522), Cossío (498), Neves (345), Sa (228), Rodi (196), Sweetlove (90), Vinez (46), Martignon (44), Gross (35), Costalago (28), Kofman (16), Goldberg (12).

Nombro de pagini di omna verki entote: 4833.

Komparo inter ca listo e la Esperanto-listi

La listo da Auld kontenas entote 59 Esperanto-verki, en nur du faki: Prozo (32) e Poezio (27). Do ol esas tre simila a mea listo segun la nombro de verki en ta du faki, ma ol prizentas anke du importanta diferi: la prozo-fako kontenas nur verki fiktiva, e la prozo-verki generale esas plu paginoza; exemple, Auld inkluzis rakontari, ma ne aparta rakonti aparinta kom (tre) dina broshuri, kontre ke me inkluzis anke olci. To konsequas de ke, en Esperantia, on ordinare ne publikigas tala tre dina broshuri, precipue kande li esas papera. Pluse, en Esperanto aparas ordinare plu multa verki kam en Ido, do mem sat detaloza Esperanto-listo ne necese inkluzos omna valoroza e lektinda verki, e fakte existas multa tala verki qui ne inkluzesis en la listo da Auld e mem ne en olta da Johansson, Ruggiero e Moinhos, qui adjuntis 30 verki (14 en Prozo e 16 en Poezio) al listo da Auld. Kontree, mea listo inkluzas preske omna valoroza e lektinda Ido-verki en la definita faki – segun mea kriterii, evidente.

Fine, me dicez ke, del 66 Ido-verki enlistigita, 49 (do, 74%!) esas libere, gratuite e facile acesebla en la reto. To facas granda – e mem shokiva – kontrasto kun la situaciono en Esperantia, ube ankore regnas multa interesti partikulara, editeral ed institucala, ed ube nur pekuniozi darfas acesar omna verki quin li volas evaluar o juar. Koncerne ta aspekto – e ne nur ta... – Idia esas plu apertita, plu equitatoza, plu yusta e plu demokratiema kam Esperantia, ed espereble ni omna agos lo posibla por mantenar ol tala.